تفاوت بين ارزش حرارتى ناويژه و ويژه چيست؟

بيشتر سوخت ها، تركيباتى از كربن و هيدروژن هستند كه عوامل اصلى ايجاد حرارت محسوب م ىشوند. البته عناصر ديگرى نيز ممكن است در اين تركيب شركت د اشته باشند كه يا در ارزش حرارتى سوخت نقشى ن داشته و يا داراى نقش ناچيزى هستند. كربن و هيدروژن در فرآيند احتراق هر دو با اكسيژن تركيب شد ه و از اين واكنش ها، حرارت توليد مى شود. هنگام تركيب هيدروژن و اكسيژن، آب به صورت گاز يا بخار در دماى بالاى احتراق به وجود م ىآيد. بنابراين، معمولاً آب به همراه ساير محصولات احتراق همواره به صورت گازهاى خروجى از دستگاهى كه در آن احتراق صورت گرفته (بويلر يا ديگ بخار، موتور، كوره و جز اينها)، خارج مى شود.

با خنك شدن گازهاى خروجى، آب تقطير ش ده و به صورت مايع در آم ده و حرارت آن آزاد مى شود، كه اين حرارت را گرماى نهان مى نامند و در واقع، گرماى اتلاف شد ه در هواست. از اين رو، ارزش حرارتى سوخت را مى توان به صورت ارزش حرارتى ناويژه يا ويژه نيز بيان كرد. ارزش حرارتى ناويژه شامل كل حرارت آزاد ش ده از سوخت است و شامل مقد ار آب به وجود آمد ه در فرآيند احتراق نيز مى گردد. ارزش حرارتى ويژه شامل گرماى نهان آب به وجود آمد ه در فرآيند احتراق نمى شود. نكته ياد شد ه در بالا، هنگام ب هدست آوردن ارزش حرارتى براى كنترل مق دار ناويژه يا ويژه آن اهميت م ىيابد. معمولاً اختلاف بين ارزش حراتى ويژه و ناويژه براى سوخت هاى جامد و مايع حدود % 5 تا % 6 مقد ار ناخالص اين سوخت ها و براى گازطبيعى حدود % 10 است.

معدود سوخ تهايى هم وجود دارند كه فاقد هيدروژن بو ده و يا مقد ار آن ناچيز است. (براى نمونه: گاز كوره بلند، كك دماى بالا و برخى كك هاى نفتى). در چنين حالت هايى، اختلاف بسيار ناچيز و قابل اغماضى بين ارزش حرارتى ويژه و ناويژه وجود د ارد.

تعيين ارزش حرارتى ويژه براى سوخت هاى جامد پيچيد ه تر است، چون بايد آب جذب شد ه در سوخت و آب حاصل از هيدروژن را نيز در نظر گرفت. ميزان كاهش يا افت ارزش حرارتى ويژه ب هخاطر آب اضافى، متغير است، زيرا رطوبت سوخت بسته به وضع هوا و شرايط ذخيره سازى مى تواند تغيير كند.

به طور خلاصه، ارزش حرارتى ويژه سوخت برابر است با كل حرارت توليد شد ه بر اثر احتراق سوخت منهاى حرارت لازم براى تبخير آب موجود در سوخت يا آب توليد شد ه در فرآيند احتراق. مصرف كنندگان عمد ه سوخت هاى جامد از جمله نيروگاه ها بايد قادر باشند ارزش حرارتى ويژه را بر اساس نظارت بر توليد برق ارايه نمايند.

مقایسه ارزش حرارتی گاز طبیعی با سوخت های دیگر نظیر بنزین و گازوییل

متوسط ارزش حرارتی انواع سوختها به شرح زیر می باشد:

هرمتر مکعب گاز طبیعی: 37.5~40.5 MJ

هر کیلو گرم گاز مایع: 50.8 MJ

هر کیلوگرم دیزل/گازوییل : 45.6 MJ

هر  کیلوگرم نفت کوره: 44.4 MJ

هر کیلوگرم نفت سفید: 46.23 MJ

هر کیلوگرم بنزین:   47.1 MJ